PRAKTIJK

EEN VROUW MET
PIJN OP DE BORST

een H3-analyse

In de wachtkamer zit een 44-jarige vrouw. Verwezen door de huisarts vanwege aanhoudende pijn op de borst en hartkloppingen, inmiddels al vijf jaar aanwezig. Geen duidelijk afgebakend klachtenpatroon, maar een verhaal breed, gelaagd en moeilijk te vangen in een lijstje. Eigenlijk precies zoals veel vrouwen die ik hier zie.

Ze vertelt dat haar klachten verergerden in een periode waarin haar hormoonsubstitutietherapie minder effectief was. Eerder cardiologisch onderzoek liet geen afwijkingen zien. “Gelukkig niets gevonden,” maar ook: “dus wat is het dan wel?” Op papier is ze laag-risico: geen hypertensie, geen diabetes, geen hypercholesterolemie, nooit gerookt, sportief, gezond BMI. Toch zit ze hier. Omdat de klachten blijven. Omdat ze impact hebben.

Tijdens het gesprek ontvouwt zich langzaam het volledige plaatje.
Stemmingswisselingen, slecht slapen, tinnitus. Later ook hartkloppingen. Een dochter met ADHD en uiteindelijk ook haar eigen diagnose. Hormoonsubstitutietherapie gaf aanvankelijk verbetering, tot het effect afnam en de klach-ten terugkeerden. Opvallend genoeg namen de thoracale pijn en palpitaties weer af toen de hormonale behandeling werd aangepast.

Het is een patroon dat zich niet laat vangen in één orgaan. Tijdens mijn coschap bij HeartLife Klinieken werd mij steeds duidelijker hoe vaak klachten zoals deze niet passen binnen de klassieke cardiologie. Waar ik in mijn studie leerde denken in obstructies en afwijkingen die zichtbaar zijn op beeldvorming, zie ik hier dagelijks vrouwen bij wie dat model te-kortschiet.

Veel van deze klachten passen bij coronaire vaat-dysfunctie, zoals gezien bij INOCA (Ischemia with No Obstructive Coronary Artery Disease). Hierbij zijn er geen duidelijke vernauwingen in de grote krans-slagaders, maar functioneren de kleinere vaten en het endotheel niet goed. Klachten kunnen lijken op klassieke angina pectoris, maar hebben vaak een ander karakter: pijn die langer aanhoudt, ook in rust voorkomt of juist na inspanning ontstaat, en sterk beïnvloed wordt door stress.

Wat mij vooral opviel, is hoe sterk hormonale facto-ren hierin verweven zijn. Oestrogeen speelt een be-langrijke beschermende rol in het cardiovasculaire systeem. Tijdens de overgang verdwijnt dit effect, waardoor bloedvaten stijver worden en gevoeliger voor dysfunctie en spasmen. In deze casus was dat bijna tastbaar: verandering in hormoontherapie leidde direct tot verandering in klachten.

Daarnaast speelt ook het “hoofd” een rol. ADHD, chronische stress en slaaptekort zorgen voor een verhoogde sympathische activiteit, wat de vaat-functie verder onder druk zet. Het verklaart waarom juist deze combinatie van factoren hart, hoofd en hormonen zo vaak samenkomt.

Diagnostiek en werkwijze
Wat deze kliniek anders maakt, is dat deze samen-hang geen bijzaak is, maar het uitgangspunt. De diagnostiek blijft zorgvuldig en gestructureerd: ECG, inspanningsonderzoek en echocardiografie vormen de basis. Indien nodig wordt aanvullend onderzoek verricht. Maar minstens zo belangrijk is de anamne-se. Hier wordt tijd genomen om het verhaal echt te begrijpen. Waar in veel settings snelheid en effi-ciëntie centraal staan, zag ik hier dat tijd juist een essentieel onderdeel van de behandeling is.

De behandeling is vervolgens maatwerk. Niet al-leen gericht op medicatie, maar ook op leefstijl, hormonale balans en mentale gezondheid. Het is een integrale benadering waarin verschillende disciplines samenkomen. Wat mij misschien nog het meest is bijgebleven, is het eindgesprek. De uitleg, de erkenning, het samen beslissen. Het moment waarop een patiënt zich gezien voelt vaak voor het eerst.

Persoonlijk reflectie
Tijdens mijn coschap zag ik gemiddeld drie patiën-ten per dag, ieder met een traject van ongeveer twee uur. Hoewel ik niet altijd het hele traject kon volgen, was juist de anamnese bij elke patiënt een constante factor. En daarin heb ik misschien wel het meest geleerd. Ik merkte hoe snel je, op basis van een dossier, een beeld vormt van een patiënt. En hoe vaak dat beeld niet klopt. Het dwong mij om bewust te blijven luisteren, zonder oordeel. Dit coschap heeft mijn blik op cardiologie blijvend veranderd. Niet alleen door wat ik leerde over het vrouwenhart, maar vooral door hoe ik leerde kijken.