JOB & JANNEKE TAAL
Hart- en vaatziekten voorkomen: waarom preventie nú begint
HARTGEZONDHEID KUN JE ALTIJD VERBETEREN
Hart- en vaatziekten voorkomen begint met inzicht in je belangrijkste waarden. In de spreekkamer draait het vaak om cijfers: bloeddruk, cholesterol, gewicht. Maar achter die getallen schuilt een verhaal dat veel mensen nog onvoldoende begrijpen. We spraken met huisarts Job en cardioloog Janneke over wat zij dagelijks zien, wat je zelf kunt doen om hart- en vaatziekten te voorkomen en waarom wachten geen optie is.
Kun je klachten krijgen van een hoge bloeddruk of hoog cholesterol?
Janneke: “In mijn spreekkamer zie ik regelmatig mensen bij wie de waarden al verhoogd zijn. Er leeft een hardnekkig idee dat je daar niets van merkt. Dat is deels waar, maar het lichaam geeft vaak wél signalen.” Die signalen zijn subtiel, maar herkenbaar: vermoeidheid, kortademigheid bij inspanning, druk op de borst, pijn tussen de schouderbladen en hartkloppingen.
“Wat we vaak zien,” vervolgt ze, “is dat deze klachten niet worden gekoppeld aan bijvoorbeeld een verhoogde bloeddruk, overgewicht of een hoog cholesterol. Terwijl daar juist de link zit. En het mooie is: zodra je die waarden verbetert met leefstijl of medicatie nemen de klachten vaak aanzienlijk af.”
Veel mensen komen niet met klachten, maar met nieuwsgierigheid
Job schetst een ander beeld vanuit de huisartsenpraktijk: “De meeste mensen komen niet omdat ze klachten hebben van ‘verkeerde getallen’. Ze komen omdat ze zich bewuster worden. Bijvoorbeeld door familie, media of omdat ze ergens hebben gehoord hoe belangrijk preventie is.”
Die groeiende bewustwording is positief, maar nog lang niet voldoende. “Er is nog steeds een grote groep die het risico onderschat. Kijk alleen al naar hoeveel mensen nog roken of hoe overgewicht toeneemt zelfs bij kinderen.”
De vijf knoppen waar je zelf aan kunt draaien
Als het gaat om hart- en vaatziekten, is de boodschap helder:
ken je getallen en doe er iets mee.
Daarnaast zijn er vijf fundamentele pijlers: 1. Stoppen met roken 2. Gezond eten (minder bewerkt, minder suiker, meer ‘echt’ voedsel) 3. Dagelijks bewegen 4. Voldoende slapen 5. Stress reguleren
“Het klinkt simpel,” zegt Janneke, “maar dit zijn letterlijk de knoppen waarmee je je bloeddruk, cholesterol en stofwisseling beïnvloedt. Selfcare ís healthcare.”
Job vult aan: “Wat ik vaak zie, is dat mensen deze factoren als een ziekte beschouwen. Maar het zijn risicofactoren. Dat is een belangrijk verschil. Angst kan helpen om mensen in beweging te krijgen, maar onnodig angst zaaien werkt averechts.”
Leefstijl en medicatie: geen tegenstelling
De vraag wanneer leefstijl voldoende is en wanneer medicatie nodig wordt, komt vaak terug. “Leefstijl is altijd de basis,” zegt Janneke. “Maar het is niet altijd genoeg - en dat is geen falen, dat is biologie.” Bij genetische aanleg of al aanwezige schade is medicatie soms noodzakelijk. “Ik zie het niet als een tegenstelling. Leefstijl bouwt op, medicatie beschermt.”
Ook Job benadrukt dat er geen vaste grens is: “Het gaat zelden om één getal. We kijken naar het totaalplaatje van risicofactoren. Hoe meer factoren er meespelen, hoe strenger we worden. Het is echt maatwerk.”
Waarom mensen tóch niets doen
Opvallend genoeg kennen veel mensen hun cijfers, maar ondernemen ze geen actie. “Dat komt omdat die getallen abstract blijven,” legt Janneke uit. “Een LDL van 4,5 voelt niet als iets dat nú gebeurt. Maar ondertussen ontstaat er wel degelijk plaque in de vaten.” De urgentie ontbreekt omdat het proces onzichtbaar is.“ Wat ik mensen probeer te laten voelen: dit gaat niet over later. Dit gebeurt vandaag. Elke dag dat je waarden verhoogd zijn, ontstaat er schade.”
Job herkent dat beeld: “Mensen hebben vaak een wake-up call nodig. Dat is menselijk, maar maakt preventie lastig.”
Ook lezen: het interview met internist Ronne Maihuru over leefstijl, preventie en het veranderen van je gedrag
Eén boodschap voor vandaag
Als er één boodschap is die blijft hangen, dan is het deze: “Wacht niet tot je klachten krijgt. Ken je getallen en neem de regie.”
Of, zoals Janneke het samenvat: “Hartgezondheid kun je altijd verbeteren ongeacht je leeftijd. Begin vandaag!”