FEITEN & FABELS

HOE ZIT HET NU ÉCHT MET
JE CHOLESTEROL?

Daan van der Bersselaar

We stelden drie prikkelende vragen aan Daan van den Bersselaar, Verpleegkundig Specialist Vasculaire Geneeskunde in het Catharina Ziekenhuis.

1. Hoe groot is de invloed van leefstijl op cholesterol, ten opzichte van genetische aanleg?

“Je genen spelen zeker een rol, bijvoorbeeld bij familiaire hypercholesterolemie, wat voorkomt bij zo’n 1 op de 250 mensen. Maar ook zonder die aandoening is genetische aanleg bepalend bij een verhoogd cholesterol. Gelukkig kun je met leefstijl wel degelijk verschil maken. En dat zit ’m vaak niet in rigoureuze keuzes, maar in de optelsom van kleine, behapbare stappen: andere vetten, meer vezels, meer bewegen. Samen goed voor een daling van het LDL-cholesterol van zo’n 10 tot 20%.”

2. Welke veranderingen in voeding  leveren volgens jou de grootste winst op voor het verlagen van je LDL-cholesterol?

“Veel mensen staan er niet bij stil, maar producten als boter, kaas en rood vlees bevatten relatief veel verzadigde vetten, terwijl olijfolie, noten en vette vis zoals zalm of makreel juist rijk zijn aan onverzadigde vetten. Door die om te wisselen, kun je je LDL-cholesterol al met zo’n 5 tot 10% verlagen. Ook loont het om meer oplosbare vezels te eten, bijvoorbeeld via havermout, bonen en linzen. Deze vezels binden cholesterol in de darmen, waardoor het minder wordt opgenomen. Combineer je dit met producten als noten en zaden, dan versterk je dat effect. Blijf vooral ook lekker variëren, dan houd je het leuk én beter vol te houden.”

3. Er zijn nogal wat tegenstrijdige adviezen over vetten en cholesterol. Wat zijn de grootste misverstanden die we uit de weg moeten ruimen?

“Een hardnekkig misverstand is dat cholesterol uit voeding één-op-één je cholesterol in je bloed verhoogt. Zo simpel ligt het niet: je lichaam regelt die balans grotendeels zelf. Wat wél veel invloed heeft, zijn verzadigde vetten. Die hebben een duidelijker en minder gunstig effect op je cholesterol. Een ei kan dus prima, maar het maakt uit waarin je ’m bakt. Een ander misverstand: ‘mijn cholesterol is normaal, dus ik zit goed’. Voor iedereen ligt die grens namelijk anders. En het risico op hart- en vaatziekten hangt af van een combinatie van factoren. Je moet dus echt breder kijken. Het kennen van je getallen is belangrijk, maar je moet het vervolgens wel in de juiste context kunnen zien om je risico te begrijpen.”