INTERVIEW

"METEN IS WETEN MAAR HET ECHTE INZICHT ONTSTAAT IN HET GESPREK"

Sandra Bon - Hartstichting

Onder leiding van Sandra Bon startte de Hartstichting in 2023 met de Hartcheckpunten: laagdrempelige locaties waar mensen gratis hun bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker kunnen laten meten. Het initiatief sluit naadloos aan bij een groeiend besef in de zorg: voorkomen is beter dan genezen. Want door risico’s vroeg zichtbaar te maken kun je eerder in actie komen, nog voordat er klachten ontstaan. We spraken met Sandra. Over de kracht van het herkennen van risico’s en hoe inzicht in je ‘getallen’ kan helpen om de regie over je gezondheid te nemen.

Met de Hartcheckpunten richt de Hartstichting zich nadrukkelijk op wijken waar het risico op hart- en vaatziekten hoger ligt, bijvoorbeeld door leefomstandigheden, sociaaleconomische factoren of lagere gezondheidsvaardigheden. “Juist dáár willen we aanwezig zijn. Om de drempel zo laag mogelijk te maken, zitten we op plekken waar mensen al komen en zich vertrouwd voelen: bibliotheken, buurthuizen, sportcentra en gebedshuizen. Midden in de gemeenschap dus. Dan stap je een stuk makkelijker binnen.”

“We willen nadrukkelijk niet op de stoel van de arts gaan zitten. Mensen die al onder behandeling zijn, blijven bij hun huisarts of specialist. Die rol kunnen en willen wij niet overnemen.” De Hartcheckpunten richten zich daarom bewust op mensen tussen de veertig en zeventig jaar die nog geen hart- en vaatziekte hebben en geen medicatie gebruiken. De focus ligt op het herkennen van risico’s op hart- en vaatziekten: mensen inzicht geven in hun waarden en wat die betekenen voor hun gezondheid.

Leermoment

Vorig jaar werden bij de Hartcheckpunten zo’n 40.000 metingen van bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker gedaan. Van deze metingen van bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker, waren er ruim 14.000 verhoogd. En van die verhoogde waarden, waren er 5.000 voor het bezoek aan het checkpunt nog niet bekend. “Deze mensen hebben vaak nog nergens last van, en kijken dus best even op van hun uitslagen. De meting wordt dan een leermoment: een mooi begin van een gesprek over leefstijl en wat ze zelf kunnen doen om hun gezondheid te verbeteren.”

“Daar haken we natuurlijk graag op in. Sowieso geven we een ‘Meten is Weten’- boekje mee, waarin hun waarden staan uitgelegd. In het boekje staan ook concrete adviezen, waar je meteen mee aan de slag kunt. Op elk checkpunt wordt ook samengewerkt met lokale leefstijlprofessionals: buurtsportcoaches, leefstijlcoaches, diëtisten of andere professionals uit de wijk. Zij kennen de lokale initiatieven en weten waar mensen terechtkunnen voor begeleiding bij voeding-, beweging- of andere leefstijlveranderingen. Zo’n leefstijladviseur kijkt echt met je mee. Wat past bij jouw leven, waar wil jij zelf iets veranderen en waar zit jouw grootste winst? In voeding? Meer bewegen? Stoppen met roken? Slaap? Het gaat om haalbare stappen: kleine veranderingen die iemand zelf kan zetten. En ja, ook dat gesprek is gewoon gratis.”

Van zorg naar gezondheid

Nederland telt inmiddels bijna 200 drukbezochte checkpunten en dat aantal groeit gestaag. Volgens Sandra past die belangstelling bij een bredere ontwikkeling: een verschuiving van zorg naar gezondheid. “We willen steeds meer zélf de regie over onze gezondheid hebben, en dat begint met inzicht. Als je je waarden niet kent, kun je ook niets bijsturen.” De Hartstichting wil het netwerk van Hartcheckpunten de komende jaren dan ook verder uitbreiden, zodat voor steeds meer mensen in Nederland een checkpunt in de buurt te vinden is. Ook wordt rond elk checkpunt de samenwerking in de wijk gezocht. Dankzij een recente schenking van de Postcode Loterij gaat de Hartstichting hierin nauw samenwerken met het Diabetes Fonds. “Wij brengen de Hartcheckpunten in, het meten en het eerste gesprek. Samen met het Diabetes Fonds en lokale professionals zorgen we voor de vervolgstap in de wijk, zodat mensen na de meting ondersteuning krijgen bij leefstijl en gezondheid, dicht bij huis.”

Ruimte in de zorg

“We horen dat huisartsen zich, begrijpelijk ook, afvragen of de checkpunten niet voor extra druk op de spreekuren zorgen. Maar in de praktijk blijkt het tegenovergestelde. In Den Haag bijvoorbeeld, werken we al langer intensief samen met een aantal huisartsenorganisaties. Door onze nadruk op leefstijl worden alleen mensen met echt verhoogde risico’s geadviseerd contact op te nemen met de huisarts. Andersom wijzen huisartsen hun patiënten ook op de mogelijkheid van de Hartcheckpunten in de wijk waar zij inzicht kunnen krijgen in hun waarden en zij in gesprek kunnen over hun leefstijl. Met de Hartcheckpunten creëren we bewustwording. Door eerder inzicht te geven en mensen zélf in beweging te brengen, willen we bijdragen aan het voorkomen van klachten en het uitstellen of voorkomen dat mensen patiënt worden. Dáár doen we het voor.”